શું તમને ખબર છે કે ભગવાન શિવના 10 રુદ્રાવતાર કયા કયા છે?…આવો જાણીએ શિવના રુદ્રાવતાર વિશેનો દિવ્ય મહિમા…

શું તમને ખબર છે કે ભગવાન શિવના 10 રુદ્રાવતાર કયા કયા છે?…આવો જાણીએ શિવના રુદ્રાવતાર વિશેનો દિવ્ય મહિમા…

શ્રાવણ મહિનો છે અને ભગવાન શિવનું નામ સર્વત્ર ગુંજતું હોય છે. જ્યાં મંદિરોમાં ભવ્ય રૂદ્રાભિષેક અને મહાઆરતીનું વાતાવરણ હોય છે, તો બીજી બાજુ ઘરોમાં ભગવાન શિવની સ્તુતિ અને પૂજાની દિવ્ય સુગંધ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, આજે અમે તમને ભગવાન શિવના 10 રુદ્રાવતારો વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ. પરંતુ તેમના વિશે જાણતા પહેલા, અમે તમને જણાવી દઈએ કે વેદમાં શિવનું નામ ‘રુદ્ર’ ના રૂપમાં આવ્યું છે. રુદ્ર એટલે ભયંકર. રુદ્ર વિનાશ અને ઉપકારના દેવતા છે. વિદ્વાનોના જણાવ્યા મુજબ, શિવના તમામ મુખ્ય અવતારો એવા છે જે વ્યક્તિને સુખ, સમૃદ્ધિ, આનંદ, મોક્ષ અને રક્ષણ આપે છે. તો આવો જાણીએ મહાદેવના 10 રુદ્રાવતારો વિશે.

1. મહાકાલ: મહાકાલને શિવના દસ મુખ્ય અવતારોમાં પ્રથમ અવતાર માનવામાં આવે છે. આ અવતારની શક્તિ મા મહાકાળી માનવામાં આવે છે. જ્યોતિર્લિંગ ઉજ્જૈનમાં મહાકાલના નામથી પ્રખ્યાત છે. ઉજ્જૈનમાં જ, ગડકાલિકા વિસ્તારમાં મા કાલિકાનું પ્રાચીન મંદિર છે અને ગુજરાતના પાવાગઢમાં મહાકાળીનું મંદિર છે.

2. તારા: શિવના રુદ્રવતારમાં બીજો અવતાર તાર (તારા) નામથી પ્રખ્યાત છે. આ અવતારની શક્તિ તારાદેવી માનવામાં આવે છે. તારા પીઠ પશ્ચિમ બંગાળના બીરભૂમમાં દ્વારકા નદીની નજીક સ્મશાનમાં સ્થિત છે. આ બેન્ચ ઇસ્ટર્ન રેલવેના રામપુર હોલ્ટ સ્ટેશનથી 4 માઇલ દૂર છે.

3. બાલ ભુવનેશ: ભગવાન મહાદેવનું ત્રીજું રુદ્રાવતાર બાલ ભુવનેશ છે. આ અવતારની શક્તિ બાલા ભુવનેશ માનવામાં આવે છે. માતા ભુવનેશ્વરીની શક્તિપીઠ, જે દસ મહાવિદ્યાઓમાંની એક છે, ઉત્તરાખંડમાં છે. ઉત્તર નારદ ગંગા નદીની મનોહર ખીણ પર આ આદિશક્તિ મા ભુવનેશ્વરીનું સૌથી જૂનું મંદિર છે.પૌરી ગઢવાલમાં, કોટદ્વાર સાતપુલી-બાંઘાટ મોટર રોડ પર, સાતપુલીથી લગભગ 13 કિમી દૂર, નારદ ગંગાના કિનારા વચ્ચે સ્થિત છે. મણિદ્વીપ (સંગુડા) માં વિલખેત અને દૈસન ગામ. આ પવિત્ર નદીનો સંગમ વ્યાસચટ્ટીમાં ગંગાજી સાથે થાય છે, જ્યાં ભગવાન વેદવ્યાસજીએ વેદ પુરાણોના રૂપમાં શ્રુતિ અને સ્મૃતિઓ લખી હતી.

4. ષોડશ શ્રીવિદ્યેશ: ભગવાન શંકરનો ચોથો અવતાર ષોડશ શ્રીવિદ્યેશ છે. આ અવતારની શક્તિ દેવી ષોડશી શ્રીવિદ્યા માનવામાં આવે છે. ભગવતી ષોડશી ‘દસ મહા વિદ્યાઓ’ માં ત્રીજી મહા વિદ્યા છે, તેથી તેને તૃતીયા પણ કહેવામાં આવે છે. ભારતના ત્રિપુરા રાજ્યમાં ઉદરપુર નજીક રાધાકિશોરપુર ગામના માતાબારી પર્વત શિખર પર માતાનો જમણો પગ પડ્યો હતો. તેની શક્તિ ત્રિપુરા સુંદરી છે અને ભૈરવ ત્રિપુરાશ કહેવાય છે.

5. ભૈરવ: શિવનો પાંચમો રુદ્રાવતાર સૌથી પ્રસિદ્ધ માનવામાં આવે છે જેને ભૈરવ કહેવામાં આવે છે. આ અવતારની શક્તિ ભૈરવી ગિરિજા હોવાનું માનવામાં આવે છે. તે ઉજ્જૈનમાં શિપ્રા નદીના કિનારે આવેલા ભૈરવ પર્વત પર માતા ભૈરવીનું શક્તિપીઠ માનવામાં આવે છે, જ્યાં તેના હોઠ પડી ગયા હતા. પરંતુ કેટલાક વિદ્વાનો ગુજરાતના ગિરનાર પર્વતને અડીને આવેલા ભૈરવ પર્વતને વાસ્તવિક શક્તિપીઠ માને છે. તેથી, બંને સ્થળોએ શક્તિપીઠની માન્યતા છે. કાલ ભૈરવ ભય દૂર કરે છે.

6. છિન્નમસ્તક: છઠ્ઠો રુદ્ર અવતાર છિન્નમસ્તક નામથી પ્રખ્યાત છે. આ અવતારની શક્તિને દેવી છિન્નમસ્તા માનવામાં આવે છે. છિન્મસ્તિકા મંદિર એક પ્રખ્યાત તાંત્રિક પીઠ છે. ઝારખંડની રાજધાની રાંચીથી 75 કિલોમીટર દૂર રામગઢમાં દસ મહાવિધામાંથી એક માતા છિન્નમસ્તિકાની પ્રસિદ્ધ સિદ્ધપીઠ છે. માતાનું પ્રાચીન મંદિર નાશ પામ્યું હતું, તેથી નવું મંદિર બનાવવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ પ્રાચીન પ્રતિમા અહીં હાજર છે. દામોદર-ભૈરવી નદીના સંગમ પર સ્થિત આ પીઠને શક્તિપીઠ માનવામાં આવે છે. તે જાણીતું છે કે દામોદરને શિવ અને ભૈરવીની શક્તિ માનવામાં આવે છે.

7. ધ્રુમવાન: શિવના દસ મુખ્ય રુદ્ર અવતારોનો સાતમો અવતાર ધ્રુમવાન તરીકે ઓળખાય છે. આ અવતારની શક્તિ દેવી ધ્રુમાવતી હોવાનું માનવામાં આવે છે. ધ્રુમાવતી મંદિર મધ્યપ્રદેશના દાતિયા જિલ્લામાં સ્થિત પ્રસિદ્ધ શક્તિપીઠ ‘પીતાંબર પીઠ’ ના આંગણે આવેલું છે. સમગ્ર ભારતમાં માતા ધ્રુમાવતીનું આ એકમાત્ર મંદિર છે, જે વધુ માન્યતા પણ ધરાવે છે.

8. બગલામુખ: શિવનો આઠમો રુદ્ર અવતાર બગલામુખ તરીકે ઓળખાય છે. આ અવતારની શક્તિ દેવી બગલામુખી માનવામાં આવે છે. બગલામુખી, દસ મહાવિદ્યાઓમાંની એક, ત્રણ પ્રખ્યાત શક્તિપીઠ છે – કાંગડા, હિમાચલ પ્રદેશમાં બગલામુખી મંદિર, મધ્યપ્રદેશના દાતિયા જિલ્લામાં બગલામુખી મંદિર અને મધ્યપ્રદેશના શાજાપુરમાં બગલામુખી મંદિર. આમાં હિમાચલના કાંગડાને વધુ માન્યતા છે.

9. માતંગ: માતંગ શિવના દસ રુદ્રવતારોનો નવમો અવતાર છે. આ અવતારની શક્તિ માતંગી દેવી માનવામાં આવે છે. માતંગી દેવી એટલે કે રાજમાતા દસ મહાવિદ્યાઓની દેવી છે. તે મોહકપુરના મુખ્ય સ્થાપક છે. દેવીનું સ્થાન ઝાબુઆના મોઢેરામાં છે.

10. કમલ: શિવના દસ મુખ્ય અવતારોનો દસમો અવતાર કમલ તરીકે ઓળખાય છે. આ અવતારની શક્તિને દેવી કમલા માનવામાં આવે છે.

admin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *